جریان افزایش جوانان فوتبال ورزشگاه

جریان: افزایش جوانان فوتبال ورزشگاه جام جهانی جام جهانی مسعود سلطانی فر اخبار ورزشی و نتیجه های مسابقات

گت بلاگز اخبار فرهنگی و هنری بررسی رواج كنسرت- نمايش‌ها از زبان «بهروز غريب پور و مهيار عليزاده»

برگزاري كنسرتي موفق و پرمخاطب در سرنوشت امروز موسيقي ايران، كار چندان پيچيده اي نيست. تنها كافي است گروه برگزار كننده دو مولفه اصلي را در نظر گرفته و رعايت كنن

بررسی رواج كنسرت- نمايش‌ها از زبان «بهروز غريب پور و مهيار عليزاده»

بررسی رواج كنسرت- نمايش ها از زبان «بهروز غريب پور و مهيار عليزاده»

عبارات مهم : مخاطب

برگزاري كنسرتي موفق و پرمخاطب در سرنوشت امروز موسيقي ايران، كار چندان پيچيده اي نيست. تنها كافي است گروه برگزار كننده دو مولفه اصلي را در نظر گرفته و رعايت كنند: حضور خواننده محبوب و پر مخاطب و گروه بازيگران صورت اي كه از خيل هزاران، سري بين سرها درآورده باشند. اگر به اين دو مولفه انواع و اقسام تبليغات رسانه اي را هم بيفزاييد آن وقت است كه به قول قديمي ها نان تان در روغن غوطه مي خورد.

گواه اين مدعا نمونه هاي اجرايي مختلفي است كه طي سال هاي اخير رشد فزاينده داشته اند؛ اجراهايي كه يك روز عنوان «كنسرت-پرفورمنس» را يدك مي كشند، روز ديگر «كنسرت- نمايش» و قس علي هذا.

پرسش اينجاست چه نيازي گروه هاي موسيقي را به سمت تلفيق اين هنر با هنرهاي نمايشي سوق داده است؟ آيا هنر آنها (به مثابه يك رسانه) ديگر به خودي خود جوابگوي برطرف كردن نيازهاي روز مردم جامعه نيست؟ آيا مردم امروز ايران از موسيقيدانان انتظاري بيش از اجراي موسيقي روي صحنه دارند؟ آيا اين كنسرت نمايش ها توانسته اند به فراخور تعدد اجراها مسير روشني در موسيقي كشور پيدا كنند؟ آيا مي توان براساس تجربه هاي رو به فزوني فرمي خاص براي آنها قائل شد؟ در اين بين نقش رسانه به عنوان عنصري تعيين كننده در شكل گيري و رشد چنين پديده هاي فرهنگي و هنري چيست؟ اين گزارش مي كوشد در مجالي كوتاه به پرسش هايي از اين دست، پاسخ دهد. آنچه در ادامه آمده گفتماني است با بهروز غريب پور، كارگردان تئاتر و مهيار عليزاده- آهنگساز- كه در سال هاي اخير اكثريت قريب به اتفاق تجربه هاي موسيقايي اش در قالب كنسرت- نمايش ها روي صحنه رفته اند.

يك تجربه هنري يا سبكي تازه؟
«اغلب به نظر مي آيد اين پديده ناشي از يك نوع احساس نياز است آیا كه كنسرت هاي موسيقي در ايران مسير بي خلاقيتي را پيش گرفته بودند. تركيب كنسرت ها با نمايش، تماشاگر بيشتري را به خود جذب مي كند. ولی اگر يك كنسرت به درستي اجرا شده است و يك اثر كامل موسيقايي باشد، همين براي جذب مخاطب كفايت مي كند.» بهروز غريب پور با بيان اين عنوان اعتقاد است: «فعلا به عنوان يك ژانر جاافتاده نمي توان با اين كنسرت ها برخورد كرد. هم بايد وقت طي شود و هم تلفيق به گونه اي صورت گيرد كه نياز موسيقايي و نمايشي اثر در آن باشد نه آنكه فقط بازیگران و صورت های معروف دغدغه جذب مخاطب بيشتر داشته باشند.»

اما اگر به اجراهاي موسيقي سال هاي گذشته نگاهي اجمالي بيندازيم، درخواهيم يافت تعداد كنسرت هايي كه با همراهي نمايش و حضور بازيگران روي صحنه رفته اند نسبت به گذشته رشد چشمگيري داشته هست؛ از سهراب و تهمورس پورناظري گرفته تا همايون شجريان و پرواز هماي و شهرام ناظري و همين اخيرا اشكان خطيبي، انگاري همه و همه تنها راه برون رفت از ورطه تكرار را در تلفيق موسيقي با هنرهاي نمايشي يا تصوير مي بينند.

بهروز غريب پور مي گويد: «زماني كه من مديرعامل منزل بازیگران و صورت های معروف بودم براي اجراي آثار اينستاليشن يا پرفورمنس به ما فشار مي آوردند كه مجوز بگيريم. آن وقت من نامه اي نوشتم مبني براينكه ما در دوراني زندگي مي كنيم كه دايما در حال تغيير و تحول است بنابراين بايد به ازاي هر يك از اين تغييرات واحدي براي صدور مجوز تعريف شود. اين در صورتي است كه مي توان با كسب رضايت مكان اجرا و اعلام آمادگي بازیگران و صورت های معروف تجربه هاي هنري را به منصه ظهور گذاشت.» اين گفته حاكي از آن است كه پيش از اين ساز و كار مشخصي براي صدور مجوز اجراهاي تلفيقي وجود نداشت. ولی در يك سال اخير دفتر موسيقي و اداره كل هنرهاي نمايشي به فصل مشتركي براي كنسرت- نمايش ها رسيده اند. چنان كه مهيار عليزاده مي گويد:

« آن چيزي تجربه است كه پيش زمينه يا الگويي براي شكل گيري اش وجود نداشته باشد ولی وقتي تعداد اين تجربه ها افزايش پيدا مي كند، از وضعيت تجربه خارج شده است و به يك ژانر، پديده يا نوآوري در موسيقي تبديل مي شود. اين سبك و ژانر حالا بايد مراحل اداري خاص خود را براي دريافت مجوز طي كند. بعد از اينكه اجراي كنسرت-نمايش ها رونق يافت دفتر موسيقي و دفتر نمايش تشكيل جلسه دادند تا براي آن مجوز تعيين كنند؛ در حال حاضر مجوز بخش موسيقي را دفتر موسيقي و بخش نمايش را اداره كل هنرهاي نمايشي صادر مي كند.»

بنابراين مي توان گفت تعيين ساز و كاري مشخص براي دريافت مجوز و معيارهايي از اين دست پديده كنسرت- نمايش ها را از ورطه تجربه صرف بيرون آورده و به يك ژانر مستقل تبديل كرده هست. ولی چنان كه پيش تر نيز به نقل از غريب پور اشاره شد اين ژانر هنوز نتوانسته به ويژگي هاي فرمي خاص خود دست يابد.

مهيار عليزاده در پاسخ به پرسشي در اين باره مي گويد: «تعريف فرم براي اين پديده نوظهور، بسيار راحت هست. پيش از اين اگر نمايش مي ديديد، يك موسيقي متن داشت كه به صورت پلي بك اجرا مي شد يا اگر به تماشاي كنسرت مي نشستيد خواننده ها و نوازندگان به صورت زنده اجرا مي كردند. در كنسرت- نمايش اين دو با هم تركيب مي شوند. از آنجا كه در سال هاي اخير تعداد اين اجراها افزايش يافته اگر من در فرم اجرا اشتباهاتي داشته باشم بلافاصله مخاطب انتقاد خود را در مقايسه با نمونه هاي ديگر مطرح مي كند.»

با توجه به اينكه در تركيب موسيقي با هنرهاي ديگر از جمله هنرهاي نمايشي، قالب هاي اجرايي متنوعي را مي بينيم به نظر مي رسد هنوز نمي توانيم به فرمي تعريف شده است براي آن دست يابيم. ولی پرسش اينجاست كه چه نيازي گروه هاي موسيقي را بر آن داشته تا نظر به تركيب اين هنر با ساير هنرها داشته باشند؟

كنسرت- نمايش، از خلاقيت تا مُد
بهروز غريب پور مي گويد: «كنسرت هاي سنتي در ايران فوق العاده ملال آور هستند. من بارها گفته ام خوانندگان و نوازندگان سنتي روي مخده مي نشينند و موسيقي اجرا مي كنند.اين در حالي است كه تماشاگر به سينما و تلويزيون عادت كرده و انتظار اتفاق ديگري روي صحنه دارد. ديگر نمي توان صرفا با صحنه آرايي مخاطب را جذب موسيقي كرد. مخاطب به دنبال نوآوري در جهت موسيقي روز است و قرار نيست آنچه ساليان سال تكرار شده است را مجددا ببيند يا بشنود. حتي رودكي هم در زمانه خود مي گفت: «سخن نو آر كه نو راست حلاوتي دگر». بعد نوآوري و خلاقيت در طول تاريخ همواره راه هاي تازه تري براي جذب مخاطب ايجاد كرده است.»

اما مهيار عليزاده غير از نوآوري وجه ديگري را نيز براي رواج اين پديده در نظر مي گيرد: «قطعا بخشي از اين اجراها به نياز جامعه برمي گردد و وقتي مردم از آن استقبال مي كنند خواه ناخواه بازیگران و صورت های معروف پيش رو مي كوشند تا به هر زحمتي سراغ اجراي آن بروند ولی وجه ديگر عنوان علاقه مندي به بيشتر ديده شدن اين پروژه ها هست. وقتي بازيگران كه بخش بزرگي از زندگي ارزش متوجه تبليغات هست، وارد عرصه چنين اجراهايي مي شوند، مخاطبان يك پروژه را چند برابر مي كنند. مثل پروژه «سي» يا پروژه هايي كه من روي صحنه بردم. طبيعي است كه با اين تلفيق مخاطبان دو هنر و پديدآورندگان آنها با هم تركيب مي شوند و جامعه بزرگ تري را به وجود مي آورند. بطور قطع وجه اقتصادي و درآمدزايي بيشتر را در چنين پروژه هايي نمي توان ناديده گرفت. البته اين عنوان براي كيفيت اثر ارايه شده است يك حُسن نيست ولي مي تواند يكي از خصوصيت هايش باشد. حُسن ديگر كنسرت-نمايش ها اين است كه مخاطبان تئاتر با موسيقي آشنا مي شوند و بالعكس.»

او در تصديق اين مورد آخر، كنسرت- نمايش «طرحي نو دراندازيم» را مثال مي زند كه چندي پيش با خوانندگي سالار عقيلي و بازي مارال فرجاد روي صحنه رفت: «نيمي از مخاطبان، علاقه مندان سالار عقيلي بودند و بخشي هم مخاطب موسيقي من. وقتي نور روشن مي شد و مردم حاضر در سالن با بازيگر و سبك سوررئال گريم و لباسش مواجه مي شدند، تعجب مي كردند. اين را مي شد از همهمه اي كه در سالن مي پيچيد، فهميد. اين نشان مي دهد بسياري از افراد حاضر در سالن اگرچه با مقوله كنسرت آشنايي داشتند ولی با نمايش بيگانه بودند. بنابراين اگر حتي عده قليلي از اين هنر خوش ارزش بيايد و آن را ادامه دهند، خوب است.»

بهروز غريب پور در اين باره اعتقاد است: «وقتي يك اثر موسيقايي به تنهايي نمي تواند روي مخاطب تاثير بگذارد، نشان دهنده آن است كه مشكلاتي وجود دارد و مجريان به سمت افزايش جذابيت ها براي جلب مخاطب بيشتر رفته اند. امروزه ما در قرني زندگي مي كنيم كه عصر تلفيق امكانات و توانمندي همه هنرهاست ولی همين عنوان هم بايد بتواند منطق خاص خود را پيدا كند. چنانكه اين منطق وجود نداشته باشد اين پديده هم جاي خود را به فرآورده ديگري مي دهد كه صرفا براي جذب مخاطب است.»

از The Wall تا آش شله قلمكار
تجربه تلفيق موسيقي با نمايش يا پرفورمنس در مغرب زمين سابقه اي طولاني دارد. اگرچه برخي افراد نمونه هاي اوليه اين تلفيق را در هنر اپرا بازيابي مي كنند ولی تفاوت هاي اساسي ميان اين اجراها و اپرا وجود دارد. در اپرا متن و اثر نمايشي قرار نيست در كنار اجرا به عنوان يك اثر مكمل مورد استفاده قرار بگيرد. اپرا مجموعه اي از هنرهاي دراماتيك، تجسمي و موسيقي است و از همين منظر تفاوت هاي بارزي با كنسرت هايي دارد كه از نمايش به عنوان مكمل يا تفسيركننده محتوا بهره مي گيرند.

غريب پور در اين باره مي گويد: «در غرب همواره اين اتفاقات وجود داشته چنان كه اگر پيشينه هنرهاي نمايشي را دنبال كنيد متوجه اين تحول دايمي مي شويد. به عنوان نمونه ٢٠٠ سال طول كشيد تا اپرا به درجه اي برسد كه به عنوان يك اثر نمايشي توام با موسيقي و اجراي زنده اركستر سمفونيك جا بيفتد و همه باورش كنند. اين اثر تازه ارايه شده است مبتني بر يك تحقيق گسترده و كار فشرده و دايم هست. اين در حالي است كه كنسرت-نمايش ها هنوز راه زيادي در پيش دارند تا بتوانند منطق اجرايي ارزش را پيدا كنند.»

تصور كنيد وقتي بنيان هاي فرهنگي يك پديده غيربومي، با شتابزدگي فراوان بازاجرا و تكرار مي شود، با چه آش شله قلمكاري روبه رو خواهيم بود. آشي آب و دانه جدا كه ديگر نه موسيقي اش، موسيقي است و نه نمايشش، نمايش. ولی از آنجا كه اين پديده در سرنوشت امروز تبديل به مد شده، بازیگران و صورت های معروف به جاي آنكه به فكر تقويت كيفيت اثر و ايجاد يك منطق اجرايي باشند، درگيرو دار آن هستند كه از قافله عقب نمانند. از سوي ديگر به واسطه همين ويژگي مُدگونه، دلبخواهي و تغيير پذير است كه تجربه هاي كنسرت – نمايش ها جز بوق و كرناي رسانه و تبليغات چيزي بر كارنامه هنري افراد نمي افزايد؛ آنها سراغ مد رايج مي روند آیا كه گارانتی كارشان (موفقيت يا طرد از جامعه) در آن نهفته است.

مهيار عليزاده در پاسخ به اين پرسش كه آيا بيم ريزش مخاطب در اجراهاي صرفا موسيقايي را دارد يا خير؛ مي گويد: « وحشت از جذب مخاطب وجود ندارد. اين سبك ها ساليان سال است كه در اروپا به شكل هاي مدرن تري دارند، اجرا مي شوند. البته ممكن است در ايران به واسطه آنكه همه چيز غيرقابل پيش بيني هست، اين اتفاق بيفتد ولی همين حالا هم اگر همايون شجريان يا سالار عقيلي كنسرت برگزار كنند كارشان به سياق گذشته فروش مي رود. در عين حال ممكن است مخاطب باز هم بخواهد كارهايي شبيه به كنسرت نمايش از آنها ببيند.»

اين آهنگساز در ادامه اعتقاد است: «اگر تلفيق بين هنرها درست اتفاق نيفتد، كنسرت هاي نمايش ها به مرور وقت مخاطب خود را از دست خواهند داد. اينكه چند بازيگر معروف در يك پروژه همراهي كنند تضميني بر فروش بالاي كار نخواهد بود.»

بهروز غريب پور نقش ارگان هاي دولتي را در قوام نيافتن تجربه هاي موسيقايي موثر مي داند: «در غرب اين آزادي عمل وجود دارد كه سعي و خطاها بتوانند با گذر وقت راه خود را پيدا كنند. بازیگران و صورت های معروف غربي بدون دغدغه هايي كه ما با آنها دست به گريبان هستيم، راه حل هاي جدي و دقيق تري پيدا مي كنند. بنابراين نمي توان گفت در اين وضعيت، نقصان تنها متوجه بازیگران و صورت های معروف است بلكه متوجه دستگاه هاي حامي و ناظر نيز هست. اگر قرار باشد يك جريان به حركتي قانونمند تبديل شود، هنرمند بايد بتواند با آزادي عمل كار كند و در نهايت ادعا داشته باشد كه يك تجربه هنري انجام داده است.»

او در تاييد تجربه هاي تلفيق موسيقي با تصوير به نمونه اي اشاره مي كند كه هنوز هم بعد از سال ها تازگي اش را از دست نداده هست؛ كنسرتThe wall پينك فلويد در پاريس كه تمامي قطعاتش برمبناي يك درام تاثيرگذار شكل گرفته بود و در نهايت عروسك هاي غول پيكري كه براساس كليت داستان ساخته و پرداخته شده است بودند و اجرا را تكميل مي كردند. غريب پور مي گويد: «هيچ يك از تجربه هاي غرب نتوانستند به اندازه اين اجرا از پينك فلويد مورد استقبال قرار بگيرند. چون آنها مبدع بودند و مي دانستند

اگر قرار باشد كاري تاريخي انجام دهند بايد از تكنولوژي هايي استفاده كنند كه دنیا را متوجه خود سازند. اين تلفيق آنقدر درست رخ داد كه همين امروز هم وقتي مستند هاي ديوار برلين را مي بينيد به اجراي پينك فلويد اشاره مي كنند. در چنين تجربه هايي بديهي است كه صرفا سودآوري مدنظر نبوده بلكه انتقال مفاهيم هرچه دقيق تر دغدغه گروه بوده هست. به همين دليل هم تا لحظه پاياني مخاطب نمي تواند چشم از پرده بردارد.»

رسانه تبليغاتي و شبه رويدادها
در اين بين رسانه به عنوان عنصري تعيين كننده و كارآمد نقش موثري در معرفي كنسرت- نمايش ها به مخاطب و البته فروش بيشتر آنها ايفا مي كند. رسانه هاي امروزي بيش از آنكه وجه نقادانه و تحليلگر داشته باشند تبديل به ابزاري براي تبليغ افراد شده است اند؛ تبليغاتي كه ديگر نه صفحات مجازي مي شناسند و نه رسانه هاي رسمي. بارها شاهد آن بوده ايم كه تبليغ كنسرت فلان خواننده را يكي از اينفلونسرهاي اينستاگرامي انجام داده و عصر همان روز گفت وگويي بلند در يكي از خبرگزاري هاي رسمي راجع به اجرايي كه هنوز روي صحنه نرفته، انتشار یافته است.

اين مجالي است كه ما اهالي رسانه به مدد بنگاه هاي خبرپراكني مان، در اختيار تجربه هايي قرار مي دهيم كه هنوز نتوانسته اند حتي آستانه راه را پيدا كنند. اينچنين است كه آثار (در اينجا بخوانيد كنسرت- نمايش ها) تكثير مي شوند و تعدد مي يابند. آثاري كه به اين شكل متكثر مي شوند، به مثابه اشيايي سلسله وار در كنار ديگر كالاهاي مصرفي مردم از چيپس و پفك گرفته تا مسواك و خميردندان قرار مي گيرند و معناي خود را در ارتباط با آنها پيدا مي كنند.

به همين دليل ديگر با پديده اي كه حامل مفهوم كلي «اثر هنري» يا «جوهر معنايي» باشد، مواجه نيستيم و فرهنگ براي تداوم، توليد نمي شود. از اين منظر ديگر نمي توان تمايزي بين آفرينش هاي هنري آوانگارد و فرهنگ توده اي قائل شد.

كنسرت هاي سنتي در ايران فوق العاده ملال آور هستند. من بارها گفته ام خوانندگان و نوازندگان سنتي روي مخده مي نشينند و موسيقي اجرا مي كنند.اين در حالي است كه تماشاگر به سينما و تلويزيون عادت كرده و انتظار اتفاق ديگري روي صحنه دارد. ديگر نمي توان صرفا با صحنه آرايي مخاطب را جذب موسيقي كرد. مخاطب به دنبال نوآوري در جهت موسيقي روز است و قرار نيست آنچه ساليان سال تكرار شده است را مجددا ببيند يا بشنود.

وقتي يك اثر موسيقايي به تنهايي نمي تواند روي مخاطب تاثير بگذارد، نشان دهنده آن است كه مشكلاتي وجود دارد و مجريان به سمت افزايش جذابيت ها براي جلب مخاطب بيشتر رفته اند. امروزه ما در قرني زندگي مي كنيم كه عصر تلفيق امكانات و توانمندي همه هنرهاست ولی همين عنوان هم بايد بتواند منطق خاص خود را پيدا كند.

آن چيزي تجربه است كه پيش زمينه يا الگويي براي شكل گيري اش وجود نداشته باشد ولی وقتي تعداد اين تجربه ها افزايش پيدا مي كند، از وضعيت تجربه خارج شده است و به يك ژانر، پديده يا نوآوري در موسيقي تبديل مي شود. اين سبك و ژانر حالا بايد مراحل اداري خاص خود را براي دريافت مجوز طي كند.

بخشي از اين اجراها به نياز جامعه برمي گردد و وقتي مردم از آن استقبال مي كنند خواه ناخواه بازیگران و صورت های معروف پيش رو مي كوشند تا به هر زحمتي سراغ اجراي آن بروند ولی وجه ديگر عنوان علاقه مندي به بيشتر ديده شدن اين پروژه ها هست. وقتي بازيگران كه بخش بزرگي از زندگي ارزش متوجه تبليغات هست، وارد عرصه چنين اجراهايي مي شوند، مخاطبان يك پروژه را چند برابر مي كند.

روزنامه اعتماد

بررسی رواج كنسرت- نمايش‌ها از زبان «بهروز غريب پور و مهيار عليزاده»

واژه های کلیدی: مخاطب | نمايش | موسيقي | رسانه ها | اخبار فرهنگی و هنری

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : getblogs